Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi Türkiye ile Yunanistan arasında din esasına dayanılarak gerçekleştirilmiş zorunlu göç Türkiye-Yunanistan nüfus mübâdelesi, 1923 yılında Lozan Barış Antlaşması’na ek olarak yapılan sözleşme uyarınca Türkiye Cumhuriyeti ve Yunanistan Krallığı’nın kendi ülkelerinin yurttaşlarını din esası üzerine tehcir ve zorunlu göçe tabi tutmasına verilen addır. Göçe tabi tutulan kişilere ise mübâdil denir.

Güneybatı Anadolu’daki hayalet kasaba Kayaköy (Livisi). Bir zamanlar bir Rum köyü iken, 1923 nüfus mübadelesi sırasında terk edilmek zorunda kaldı. Yerel geleneğe göre Müslümanlar, “1915’te katledilen Livislilerin hayaletleriyle dolu” olduğu için burayı yeniden yerleştirmeyi reddettiler.Mübâdele ile 1.200.000 Ortodoks Hristiyan Rum, Anadolu’dan Yunanistan’a; 500.000 Müslüman Türk de Yunanistan’dan Türkiye’ye göç etmek zorunda kalmıştır.[3][4] Mübâdele kapsamına giren kişiler ile mübadele kapsamına girmeyen kişiler arasındaki ayrımın ana kıstası ırk ya da dil değil din olduğu için Rum denilenlerin arasında, Türkçeden başka dil bilmeyen ve konuşmayan Türk Ortodoks Hristiyan Gagavuzlar ile Karamanlı Ortodokslar, Yunanistan’dan gelen Müslümanların arasında da Türklerin yanında

Karacaova, Dırama, Kavala ve Kesriye’den gelen Bulgarca ve Makedonca konuşan Pomaklar, Rumence konuşan Ulahlar, Yunanca (Romeika) konuşan Patriyotlar ve kendi dillerinde konuşan Arnavutlar da bulunmuşlardır.[kaynak belirtilmeli]Türkiye-Yunanistan nüfus mübâdelesi kapsamında Türkiye’de sadece İstanbul ile Gökçeada (İmroz) ve Bozcaada’da oturan Rumlar, Yunanistan’da ise sadece Batı Trakya Türkleri mübâdeleden muaf tutulmuşlardır.[5] Mübâdelede Dırama, Girit, Kesriye, Filorina, Kozana, Nasliç, Grebene, Kavala, Selanik, Vodina ve Yanya’dan Türkiye’ye gelen nüfus, Doğu Trakya ve Batı Anadolu’da Rum azınlığın ayrılışı ile boşalan yerlere iskân edilmişlerdir.

Mübâdillerin yoğun olarak iskân edildikleri şehirler Adana, Balıkesir, Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kırklareli, Kocaeli, Manisa, Mersin, Niğde, Nevşehir, Samsun ve Tekirdağ idi.[6] Değişimin çok büyük bir bölümü 1923-1924 yıllarında gerçekleşmiş; ancak geriye kalan az sayıda olayda 1930 İsmet İnönü-Venizelos sözleşmesine dek zorunlu göç uygulamasına devam edilmiştir. Zorunlu göç gerek Türk, gerek Yunan ekonomisinde yaklaşık 20 yıl süren ağır bir krize yol açmıştır.

Adana 8.440

Çanakkale 11.638

Isparta 1.175

Mersin 3.330

Afyon 1.045

Cebelibereket 2.944

İstanbul 36.487

Muğla 4.968

Aksaray 3.286

Çorum 1.570

İzmir 31.502

Niğde 15.702

Amasya 3.844

Denizli 2.728

Kars 2.512

Ordu 1.248

Ankara 1.651

Diyarbakır 484

Kastamonu 842

Samsun 22.668

Antalya 4.920

Edirne 49.441

Kayseri 7.280

Şanlıurfa 290

Artvin 46

Elazığ 2.124

Kırklareli 33.119

Şebinkarahisar 5.879

Aydın 6.630

Erzincan 116

Kırşehir 193

Sinop 1.189

Balıkesir 37.174

Erzurum 1.095

Kocaeli 27.687

Sivas 7.539

Bayazıt 2.856

Eskişehir 2.567

Konya 5.549

Tekirdağ 33.728

Bilecik 4.461

Gaziantep 1.330

Kütahya 1.881

Tokat 8.218

Bitlis 3.360

Giresun 623

Malatya 76

Trabzon 404

Bolu 194

Gümüşhane 811

Manisa 13.829

Van 275

Burdur 448

Hakkâri 310

Maraş 1.143

Yozgat 1.635

Bursa 34.543

Hatay 1.037

Mardin 200

Zonguldak 1.285