ÇOCUKLARDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI

Süt dişlerinin oluşumu anne karnında başalar. Süt diş dizisi ve bunu izleyen karma diş dizisi, çocuğun büyümesinin en aktif olduğu dönemde gelişir. İlk süt dişi ağız içinde 6. ayda çıkmaya başlar. Değişik grup süt dişleri, dönem dönem düşer ve yerlerini kalıcı dişlere bırakırlar. Bu durum, 12 yaşına kadar sürer ilk dişler bebek 6 aylık olduğu zaman genellikle alt çenede, ön orta kısımda, iki diş olarak görülür ve bu dişlere ön kesici (santral dişler) denir. Bu dişler sürekli dişlere göre küçük beyaz ve daha aralıklıdır. Bebeklerde dişin sürme dönemi farklılık gösterebilir. Bazılarında erken bazılarındaysa geç sürebilir. Dişlerin sürme zamanı 10-12 aydan geç bile olsa bu normal olarak karşılanabilir. Geç sürmüş olan dişler normal olarak karşılanabilir. Genellikle 2.5 yaşından sonra çıkmasını tamamlayan süt dişleri ortalama 6 yaşından sonra dökülür ve yerine kalıcı dişler çıkmaya başlar. . Kız çocuklarında kalıcı dişlerin sürülmesi

daha erken başlayabilir.

Süt dişlerinin sürme ve düşme zamanları

Üst süt Dişler

Orta Kesici Diş : 8 ile 12. ay arasında çıkar ve 6 ile 7 yaşı arasında düşer

Yan Kesici Diş : 9 ile 13. ay arasında çıkar ve 7 ile 8 yaşı arasında düşer

Köpek Dişi : 16 ile 22. ay arasında çıkar ve 10 ile 12 yaşı arasında düşer

Birinci Azı Dişi : 13 ile 19. ay arasında çıkar ve 9 ile 11 yaşı arasında düşer

İkinci Azı Dişi : 25 ile 33. ay arasında çıkar ve 10 ile 12 yaşı arasında düşer

Alt süt Dişler

Orta Kesici Diş : 6 ile 10. ay arasında çıkar ve 6 ile 7 yaşı arasında düşer

Yan Kesici Diş : 10 ile 16. ay arasında çıkar ve 7 ile 8 yaşı arasında düşer

Köpek Dişi : 17 ile 23. ay arasında çıkar ve 9 ile 12 yaşı arasında düşer

Birinci Azı Dişi : 14 ile 18. ay arasında çıkar ve 9 ile 11 yaşı arasında düşer

İkinci Azı Dişi : 23 ile 31. ay arasında çıkar ve 10 ile 12 yaşı arasında düşer.

20 adet süt dişi çocukluk dönemi boyunca ısırma, çiğneme ve ezme işlemleri ile sindirime yardımcı olur; yüzün ve çenenin gelişimini etkilerler. Daimi dişlere sürme rehberliği yaparak onların yerleşeceği boşluğu korur ve sürekli dişlere sağlıklı bir temel hazırlarlar. Herhangi süt dişinin erken kaybı komşu dişlerin bu boşluğa doğru kaymasına neden olur.

Böylelikle yer değiştiren bir diş, sürmeye hazır bekleyen daimi dişin sürmesine engel olur ya da ağız içinde çapraşıklığa yol açar. Ayrıca erken süt dişi kayıpları çene gelişimini etkileyerek, estetik ve konuşma bozukluklarına yol açabilir Çocuklar diş ve ağız temizliği konusunda çok iyi olmayabilirler.

Çocuğun el becerisi ve ebeveynin tutumu diş fırçalama alışkanlığını belirler. Bebeğin ağzında ilk dişler görülmeye başladıktan sonra (6-8 ay) temizlenmeye başlanmalıdır. Her beslenmeden sonra temiz bir tülbent veya gazlı bez ile dişler silinir. 1-1,5 yaşından itibaren yumuşak bir diş fırçası ile dişlerin temizlenmesi sağlanabilir. Diş fırçası küçükbaşlı, düz, yumuşak ve naylon kıllardan oluşmalıdır. İkinci yaş gününden sonra diş fırçalarını çocuklar kullanabilirler ama bu sadece alışkanlık kazandırılmak içindir. Bu görev ebeveynlerindir. 2.5 yaşından sonra çok az miktarda diş macunu parçası diş fırçası üstüne konulabilir.

Biberon Çürüğü: Bebeklerde bazen süt dişlerinin sürmesiyle birlikte özellikle üst çene ön bölgesindeki dişlerde kahverengi ve küçük lekeler görülebilir. Aslında bu lekeler diş çürükleridir ve bu çürükler nedeniyle dişler kırılır.

Bu şekilde yaygın çürüklere biberonla ballı, şekerli veya bisküvili sütün verilmesi ve biberonun gece boyunca bebeğin ağzında kalmasına neden olur. Biberon çürüğü çok hızlı ilerleyen bir çürük türüdür ve müdahale edilmezse alt kesici dişleri de içine alabilir. Biberon çürüğünden korunmak için geceleri, bebekleri ağzında biberonla uyutmamak, sütün içerisine tatlandırıcı gıdalar katmamak gerekir. İlk dişlerin sürmeye başlamasıyla sabah ve gece beslenmeleri sonrası ıslak bir tülbentle dişleri silmelisiniz. Biberon çürükleri tedavi edilmezse ağrı ve iltihaplanma görülür. İltihaplı ya da ağrıyan dişler, bebeğin huzursuzlanmasına ve beslenme düzeninin kaybolmasına neden olur. Ayrıca alttan gelecek olan kalıcı dişleri de etkileyip şekillerinin bozuk olmasına yol açar. Bu dişler çekilmek zorunda kalırsa çocukta konuşma problemleri ortaya çıkabilir.

Yaygın çürüğe sahip çocuk hastalarda gözlenen komplikasyonlar; Çocuğun beslenme alışkanlıkları değişir. Beslenme yetersizliğine bağlı düşük kilo ve gelişim geriliği

Daimi dişlerde problem Özellikle ön diş kaybı fonasyon ve estetik problemlere ve çocuğun özgüvenin azalmasına neden olur. Erken yaşta uygulanan cerrahi tedavi çocuk üzerinde psikolojik travma etkisi yaratır ve ileride yapılabilecek dental tedavileri kabul etmesi zorlaşabilir.

Koruyucu diş hekimliğindeki uygulamalar

1)Eğitim

2) Plak kontrolü

3) Diyet

4) Flor uygulamalar

Diyet ile ilgili dikkat edilmesi gerekenler;

– Miktardan ziyade alınma sıklığı daha önemlidir

-Öğün aralarında atıştırmak önlenmeli

-Asitli içeceklerin alınımı önlenmeli

– Tatlı yiyecekler öğünlerde tüketilmeli

– Beslenme önerileri hep negatif olmamalı cocuğun olumlu davranışları takdir edilmeli

Anne eğitiminde diyetle ilgii ilk süt dişinin sürmesi ile biberon veya anne memesinin emilmesinin normal öğünler ile sınırlandırılması ve istedikçe veya uykuda verilmemesi önerilmelidir.

– Özellikle bebekler biberonla uykuya dalmamalıdır.

-Bir yaş sonunda bardak kullanımı konusunda uyarılmalıdır.

-Biberona şeker bal gibi besinler sürülmemeli

-Bebek katı gıdalarala beslenmeye başladığında anne gıdaları ağzında çiğneyip bebeğe yedirmemelidir. bir tabakta veya sahanda ezmeli temiz parmaklarla parçalara ayırmalıdır.

Ayrıca bazı kötü alışkanlıklar da ağız diş sağlığını olumsuz etkileyebilir. çocuklardaki Kötü Alışkanlıkların Diş Yapısına Etkisi

Parmak Emme: Emme fonksiyonu yeni doğmuş bebeklerde çok kuvvetlidir. Parmak emme alışkanlığının genellikle 2 yaşın sonunda kaybolması gerekir. Ancak buna rağmen parmak ya da emzik emme alışkanlığı hala devam ederse, gelişmekte olan kas ve kemik yapıları üzerine basınç uygulayarak diş sağlığını olumsuz yönde etkiler. Çocuk 4-5 yaşına kadar bu alışkanlıklardan vazgeçmezse, anne ve baba bu konuya müdahale etmelidir.

Tırnak Yeme: Çocuklarda tırnak yemeye 2 yaşından itibaren başlayabilir. Bu alışkanlık diş sağlığını olumsuz etkiler. Ağzın ön kısmındaki dişlerde yan dönmeleri, dişlerin ısırma yönünde aşınmalara neden olabilir.

Diş Gıcırdatma: Çocukların uyku sırasında ve gün boyunca dişlerini gıcırdatma eğilimleri (bruksizm) olabilir. Çocuklarda sık görülen diş gıcırdatmanın kesin nedenleri bilinmese de çocuğun süt dişlerini temas ettirmeye çalışması sonucu geliştiği düşünülmektedir. Diş gıcırdatma sonucunda süt köpek dişleri ve kesici dişlerde hafif aşınmalar gözlemlenir. Diş gıcırdatma eğer çok ileri düzeydeyse yüz kaslarında, baş, boyun, kulak ve çene ekleminde ağrılar görülebilir